Uncategorized

Velosipet İle Bir Cevelan: Kitap İncelemesi

  “Hayvana sağ tarafından binilemediği gibi, buna da sağ tarafından binilemez. Solak olanlar müstesnadır!”
İbnülcemal Ahmet Tevfik

velosipet ile bir cevelan

 

Şunu hemen belirtmem gerekir ki bu eser; ne daha önce okuduklarımız gibi bir gezi yazısı, ne bol teferruatlı bir seyahatname, ne de belli bir branşa adanmış spor kitabı değil! Abartılmış bir tur hikâyesi hiç değil! Okuyucuya verdiği hissiyatı tanımlayabilecek en doğru kelime sanırım şu: “Sohbet!”

Kitabı ara vermeden yaptığım ilk okumada hissettiğim şey; İbnülcemal Ahmet’in, sanki karşımda oturuyormuş gibi başından geçenleri bana anlatıyor oluşuydu…

Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından 2006 yılında yayımlanan, Cahit Kayra’nın günümüz Türkçesine uyarladığı kitapta, 19. yüzyılın son çeyreğinde, İstanbul’da yaşayan bisiklet tutkunu bir genç ve yanına aldığı arkadaşının gerçekleştirdikleri bisiklet turunun detaylarını, dönemin çehresini ve günlük yaşamın ayrıntılarını bulacaksınız. Yazılanları okudukça o yıllardaki bisikletlerin üzerindeki sistemi gözlerinizde canlandırmaya çalışacak ve kısmen hayretlere düşeceksiniz. Bugün kullanmakta olduğunuz bisikletinize bir kez daha saygıyla bakacaksınız.

255033

 

Kitaba gelecek olursak; İbnülcemal Ahmet, yanına bir arkadaşını daha alıyor ve İstanbul’dan vapura yükledikleri bisikletlerini Mudanya’da toprağa vuruyorlar. Sonrası Bursa-İnegöl-Yenişehir-Bursa istikametinde yaklaşık 270 kilometrelik bir bisiklet yolculuğu. İstanbul’dan vapurla başlayan bu şaşırtıcı yolculuk, içinde birçok ilginç hikaye barındırıyor; Tirilye zeytininden söz açan Kirye Panayoti, meyhanecilikten bıkmış olan Usta Galyano, dibindeki topraktan çıkan canlılar yenildiğinde doğurganlığı mümkün kılan Ebe Kaya, kalın çorapların üzerinden iğne saplar gibi saldıran adi karasinekler, lastik patlatan nal çivileri, iki parmağını trajik bir şekilde kaybetmiş Mehmet Pehlivan ve nicesi…

Kitaptan anlayabildiğim kadarıyla, İbnülcemal Ahmet Tevfik, yaşadığı dönemin bisiklet neferlerinden. Ulaşım aracı olarak kullandığı bisikletini, olabildiğince farklı mecralarda, yörelerde kullanarak yüzlerce insana tanıtıyor. Kimi zaman rotası üzerinde uğradığı köylerde ve kasabalarda, halktan gelen istek üzerine yerleşim yerinin meydanında bisikletiyle turlar atıyor… Alkışlar arasında! Kitapta yer yer okuduğum şiirleri de düşünürsek, Ahmet Tevfik oldukça renkli bir kişilik. İşin güzel tarafı; tanımadığı insanların ricalarını kırmayan, bisikletine olan hissiyatını anlatan şiirler yazan bu naif adam, aynı zamanda velosipetinin mekaniğinden de, kullanımından da oldukça iyi anlıyor ve türlü tamirler yapabiliyor. Öyle ki; kitabın son bölümünde bisiklet kullanımının detaylarını ve bu arabanın (bisikletine kimi zaman araba, kimi zaman velosipet demektedir) daha önce onu kullanmamış olan birine nasıl öğretileceğini tüm incelikleriyle anlatıyor. İnanın, bunların birçoğu bugün için bile dikkate alınması gereken öğretim teknikleri!

Son bir not…
Kitabın ön bölümündeki sunuşu yazan Cahit Kayra, İbnülcemal Ahmet’in, kitabı kaleme alırken dönemin baskıcı tutumu nedeniyle yer yer abartıya kaçtığını yazmış. Öyle ki; sunuşu okuduğunuz zaman kitaba olan ilginizde bir azalma meydana geliyor. Tavsiyem, Cahit Kayra’nın bu yorumuna pek kapılmadan, bu ilginç eseri kendi hissiyatınızla okumanızdır.

Yazımı, kitaptan ufak bir alıntıyla bitirmek istiyorum. İbnülcemal Ahmet’in nasıl da düşünceli bir adam olduğunu hissettiren, anımsatan bir alıntıyla:
“Bu aralık biri bisiklete binmek için istek gösterebilir. Kira ile bir bisiklet bulursa öğretmek zahmetine katlanıp katlanmayacağınızı sorar, siz daha lütufkâr davranarak, fazla olan bisikletinizle onu eğitmeye karar verebilirsiniz: ‘Kira ile bisiklet almaya gerek yoktur. Bende bir fazla bisiklet var. Her ne kadar biraz eskice ise de onunla öğrenebilirsiniz. Daha sonra bir bisiklet satın alırsınız’ sözleriyle onu minnettar bırakırsınız.” 

Sevgiler…

 

Ali Sinan Deniz @alisinandeniz

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s